سرطان حنجره؛ علائم هشداردهنده و اهمیت تشخیص زودهنگام
سرطان حنجره (Laryngeal Cancer) یکی از شایع‌ترین سرطان‌های ناحیه سر و گردن است و اغلب از سلول‌های سنگفرشی پوشاننده مخاط حنجره منشأ می‌گیرد (Squamous Cell Carcinoma). خوشبختانه اگر این سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شود، احتمال درمان موفق، حفظ حنجره و حفظ کیفیت صدا بسیار بالا خواهد بود.
در مقابل، تأخیر در مراجعه به پزشک ممکن است باعث گسترش تومور، نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر و در برخی بیماران انجام لارنژکتومی کامل شود.
حنجره چیست؟
حنجره عضوی حیاتی است که بین حلق و نای قرار گرفته و سه عملکرد مهم دارد:
تولید صدا
محافظت از راه هوایی هنگام بلع
کمک به تنفس
از نظر آناتومی، حنجره به سه قسمت تقسیم می‌شود:
سوپراگلوت
گلوت (طناب‌های صوتی)
ساب‌گلوت
محل ایجاد تومور نقش مهمی در علائم، نوع درمان و پیش‌آگهی دارد.
سرطان حنجره چگونه ایجاد می‌شود؟
در اغلب بیماران، تغییرات ژنتیکی ناشی از تماس طولانی‌مدت با عوامل سرطان‌زا باعث تبدیل سلول‌های طبیعی مخاط حنجره به سلول‌های بدخیم می‌شود.
این روند معمولاً طی چندین سال اتفاق می‌افتد و در مراحل اولیه کاملاً قابل درمان است.
مهم‌ترین عوامل خطر
مطالعات نشان داده‌اند که مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:
مصرف سیگار
مهم‌ترین عامل خطر سرطان حنجره است.
ریسک ابتلا در افراد سیگاری چندین برابر افراد غیرسیگاری است.
مصرف الکل
الکل به‌ویژه همراه با سیگار اثر سرطان‌زایی را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.
رفلاکس معده به حلق (LPR)
التهاب مزمن مخاط حنجره ناشی از رفلاکس ممکن است در کنار سایر عوامل خطر در ایجاد ضایعات پیش‌سرطانی نقش داشته باشد.
تماس شغلی
مانند:
آزبست
گرد و غبار چوب
نیکل
اسید سولفوریک
برخی مواد شیمیایی صنعتی
سن
بیشتر بیماران بالای ۵۵ سال هستند.
جنس
در مردان شایع‌تر است، هرچند با افزایش مصرف دخانیات در زنان، میزان بروز در زنان نیز افزایش یافته است.
علائم هشداردهنده سرطان حنجره
یکی از مهم‌ترین نکات این است که گرفتگی صدا همیشه ساده نیست.
در صورت وجود هر یک از علائم زیر، مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی ضروری است.
۱. گرفتگی صدا بیش از سه هفته
مهم‌ترین علامت سرطان طناب صوتی.
اگر گرفتگی صدا بدون سرماخوردگی بیش از سه هفته ادامه پیدا کند، باید با لارنگوسکوپی بررسی شود.
۲. احساس وجود جسم خارجی در گلو
بیمار ممکن است احساس کند چیزی در گلو گیر کرده است.
۳. درد هنگام بلع
خصوصاً در تومورهای سوپراگلوت.
۴. اختلال بلع
در مراحل پیشرفته‌تر دیده می‌شود.
۵. سرفه مزمن
گاهی همراه با خون.
۶. خون در خلط
اگر بدون علت مشخص باشد، نیازمند بررسی فوری است.
۷. تنگی نفس
ممکن است نشان‌دهنده بزرگ شدن تومور و انسداد راه هوایی باشد.
۸. درد منتشر شونده به گوش
یکی از علائم کلاسیک سرطان‌های حنجره و حلق.
۹. توده گردن
ممکن است اولین علامت انتشار سرطان به غدد لنفاوی باشد.
۱۰. کاهش وزن بدون علت
یکی از علائم هشداردهنده بیماری‌های بدخیم.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
اگر هر یک از موارد زیر وجود داشته باشد:
گرفتگی صدا بیش از سه هفته
توده گردن
خون در خلط
تنگی نفس
درد شدید هنگام بلع
کاهش وزن بدون علت
تشخیص سرطان حنجره
تشخیص معمولاً شامل مراحل زیر است:
شرح حال و معاینه کامل
لارنگوسکوپی انعطاف‌پذیر یا استروبوسکوپی
بیوپسی (تنها روش تشخیص قطعی)
CT Scan
MRI در موارد منتخب
PET/CT در مراحل پیشرفته یا برای بررسی متاستاز
درمان
درمان بر اساس مرحله بیماری انجام می‌شود و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
جراحی اندوسکوپیک با لیزر (Transoral Laser Microsurgery)
جراحی باز
لارنژکتومی نسبی
لارنژکتومی کامل
رادیوتراپی
شیمی‌درمانی
درمان‌های هدفمند و ایمونوتراپی در بیماران منتخب
هدف در مراحل اولیه، درمان کامل همراه با حفظ عملکرد حنجره و کیفیت صدا است.
اهمیت تشخیص زودهنگام
در مراحل اولیه، میزان کنترل بیماری بسیار بالا است و در بسیاری از بیماران می‌توان بدون برداشتن کامل حنجره، سرطان را درمان کرد. مراجعه زودهنگام علاوه بر افزایش شانس بهبودی، به حفظ توانایی صحبت کردن و کیفیت زندگی نیز کمک می‌کند.
چگونه از سرطان حنجره پیشگیری کنیم؟
ترک کامل سیگار و قلیان
محدود کردن مصرف الکل
درمان مناسب رفلاکس معده به حلق
استفاده از وسایل محافظ در محیط‌های صنعتی
مراجعه به متخصص در صورت گرفتگی صدای طولانی‌مدت
جمع‌بندی
سرطان حنجره در صورت تشخیص زودهنگام یکی از قابل‌درمان‌ترین سرطان‌های سر و گردن است. هرگونه گرفتگی صدای مداوم، اختلال بلع، توده گردن یا خون در خلط نباید نادیده گرفته شود. ارزیابی به‌موقع توسط متخصص گوش، حلق و بینی و انجام لارنگوسکوپی در صورت نیاز، نقش مهمی در تشخیص زودرس و انتخاب بهترین روش درمان دارد.